21 jaarHedendaagse religieuze kunst
26 april tot en met 30 november 2008
In 1987 stelde het Museum voor Religieuze Kunst zich expliciet de vraag: speelt religie nog een rol in de kunst van vandaag. Het antwoord was een voorzichtig en vooral omzichtig ja. Voor het Museum waren de tekenen destijds toch positief genoeg om een begin te maken met de verzameling Hedendaagse Religieuze Kunst. In de loop der jaren is de verzameling uitgegroeid tot de meest omvangrijke en representatieve op haar gebied in Nederland. Een doorsnede van de collectie zal te zien op de tentoonstelling 21. Hedendaagse religieuze kunst, die zaterdag 26 april zal openen en doorloopt tot 20 juli.
Achtergrond
Religie staat in het brandpunt van de belangstelling. Zelfs in de cultuursector, een liberaal bastion bij uitstek, is kunst met een religieuze achtergrond bespreekbaar geworden.
In de jaren tachtig stonden de zaken er geheel anders voor. Voor velen was religie een zaak van vroeger. In 1987 organiseerde het Museum voor Religieuze Kunst te Uden de tentoonstelling Religieuze Kunst na 1952 in Noord-Brabant. Achteraf bezien een mijlpaal, maar voor de betrokkenen in die tijd een project waar men zich niet altijd goed raad mee wist. Het taalgebruik in de catalogus is opvallend omzichtig, uitspraken worden geschuwd, het blijft bij voorzichtig gefluister. De angst om een deelnemer als religieus kunstenaar te stigmatiseren houdt de organisatoren in de greep. Maar voor het bestuur en directie van het museum was het signaal toch duidelijk genoeg. Een groot aantal werken uit de jaren vijftig van Monumentalisten als Frans Verhaak, Niel Steenbergen en Albert Troost, werd met steun van het toenmalige departement voor cultuur, WVC, verworven, net als een recent werk van beeldhouwer Henk Visch. Onder dit gesternte werd de collectie moderne religieuze kunst geboren, die inmiddels is uitgegroeid tot de grootste en meest belangrijke van ons land. Het museum heeft inmiddels een grote expertise opgebouwd op dit zeer specialistische terrein en wordt vaak door belangstellenden, kerken, instanties e.a. geraadpleegd en om advies gevraagd.
De collectie kent een aantal speerpunten. Marc Mulders, en andere leden van de voormalige Tilburgse School zijn ruim vertegenwoordigd. Van Marrie Bot zijn de fotoseries Miserere en Een laatste Groet volledig aanwezig. In 2002 volgde een aanzienlijk bruikleen van het Instituut Collectie Nederland, als uitvloeisel van de tentoonstelling Kunst zonder Kerk.
Zo pluriform als de collectie is, zo verscheiden de motivatie van de kunstenaars om zich door religieuze onderwerpen te laten inspireren. Voor de een komt de belangstelling voort uit zijn of haar opvoeding (o.a. Paul Klemann, Natasja Kensmil en Derk Thijs), bij de ander is deze het gevolg van een latere, meer bewuste levenskeuze, soms een bekering tot het geloof (Gijs Frieling, Bas Meerman).
In de werken voert het christendom de boventoon, al spelen ook andere geloven in toenemende mate een rol van betekenis. Zo combineert Rinke Nijburg beeldelementen uit het christendom met die uit het Hindoeïsme en Boeddhisme. Wim Janssen daarentegen gebruikt een traditioneel katholiek motief, de kruisweg de via dolorosa, om de geïsoleerde positie van vluchtelingen in Nederland aan de orde te stellen.
In haar keuzes laat het museum zich echter minder leiden door actualiteit dan door de traditie. In het jaar van de Religieus Erfgoed is het goed niet alleen achter- maar ook vooruit te kijken. De verzameling moderne, hedendaagse kunst vormt geen op zichzelf staand, geïsoleerd collectie-onderdeel. Het is mede geïnspireerd op een oude, rijke beeldtraditie. Het geeft commentaar op deze traditie en verrijkt daarom weer onze blik op deze kunst. De moderne kunstwerken zullen daarom niet in aparte zalen, maar in combinatie, in dialoog met de middeleeuwse beelden, de iconen, de gipsen beelden, de relieken getoond worden.