|
Nieuwsbrief december 2008 Vorstenburg 1 5401 AZ Uden tel. 0413-263431 museum voor religieuze kunst |
Geachte
vrienden,
Op
het einde van een voor het museum onrustig jaar willen wij U middels
deze nieuwsbrief onze beste wensen overbrengen voor het Nieuwe Jaar en
tevens een Zalig Kerstfeest toewensen. Het is te hopen dat in 2009 het
museum weer in wat rustiger vaarwater terecht zal komen. Er is een
nieuw bestuur ad interim benoemd dat op verzoek van de provincie Noord
Brabant een nieuw plan van aanpak ontwikkelt waarbij uitgegaan wordt
van het gegeven dat het museum in de abdij gehuisvest blijft en waarbij
elementen, aanbevelingen uit zowel het rapport Houben als uit de
rapportage van het duo Baartmans/Rooyakkers verwerkt zullen worden. Men
streeft ernaar om eind februari 2009 dit nieuwe plan te kunnen
presenteren.
Ondanks
alle commotie rond het museum bent U ons blijven steunen en konden
diverse activiteiten plaats vinden. Met Uw hulp kon een restauratie
uitgevoerd worden en kon een belangrijk werk van Joannes Bosboom
aangekocht worden. De conservator-directeur bericht hierover.
Daarnaast
werd in 2008 een oude traditie hersteld en kon de eerste excursie
georganiseerd worden. Het animo voor deze reis was zo groot dat velen
van U teleurgesteld moesten worden. Met een herhalingsoefening hopen
wij dit te herstellen. Hierover berichten wij in deze nieuwsbrief.
Hartelijk dank voor Uw steun en Uw vertrouwen en graag tot ziens in 2009.
Met vriendelijke groet,
Léon van Liebergen.
Vriendschap gevraagd
Wij hopen dat wij
daardoor het lidmaatschap van de Vrienden van het MRK nog
aantrekkelijker kunnen maken, waardoor meer personen zich bij onze
stichting zullen aansluiten. Als u nog belangstellenden kent:
laat weten dat ze welkom zijn.
Voor meer
inlichtingen over de Stichting Vrienden, de fiscale mogelijkheden en de
wijze van lidmaatschap kunt u zich wenden tot het museum of bij Theo
Janssen
e-mail:
theo.janssen@kpnplanet.nl
of:
Tel. +31 (0)413
274527
Fax. +31 (0)413 253706
Excursies
Op zaterdag 4 oktober 2008 bezochten ruim vijftig personen Geel, Tongerlo en Postel. Het waren de deelnemers aan de excursie naar deze locaties georganiseerd voor de Vrienden van het Museum. De inschrijving voor deze excursie was zo massaal dat velen teleurgesteld moesten worden. Daarom is, zoals bekend, besloten de reis nogmaals te herhalen, waarbij aan hen, die voor 4 oktober hadden ingeschreven, voorrang gegeven zal worden. Deze herhalingsexcursie zal worden gehouden eind maart 2009.
Over de mogelijkheid tot inschrijving en deelname zult U tijdig geïnformeerd worden. Het programma voor die dag zal nagenoeg identiek zijn aan het programma van 4 oktober jongstleden. Na een kopje koffie met gebak zal onder deskundige leiding de Dimpnakerk bezocht worden met als hoogtepunt het beroemde en verhalende middeleeuwse hoofdaltaar. ( Zie foto ) Na de lunch volgt een bezoek aan de abdij van Tongerlo waar vooral stil gestaan zal worden bij het imposante 'Laatste Avondmaal' uit de directe omgeving van Leonardo da Vinci. Op de terugreis naar Uden zal nog een kort bezoek gebracht worden aan de abdij van Postel.
Een
tweede excursie staat eveneens gepland in het voorjaar van 2009 en
ook hierover zult U nog nader geïnformeerd worden. Het thema van
deze reis is vooral het leggen van een relatie tussen neogotiek
en middeleeuwse beeldhouwkunst. Tijdens deze excursie zal een
bezoek gebracht worden aan Cuyk, waar in de Martinuskerk het chef
d'oeuvre van Hendrik van der Geld staat opgesteld. Zoals bekend heeft
deze neo-gotische beeldhouwer zich vooral laten inspireren door de
middeleeuwse beeldhouwkunst uit het Nederrijnse. Een van de
hoogtepunten op dit gebied vormt zonder meer het interieur van de
Sint Victors Kirche te Xanten. Hier zal veel aandacht uitgaan naar de
talrijke altaren en het prachtige koor met zijn uitbundige
inrichting. Op de terugweg zal zeker nog een klein bezoek gebracht
worden aan Mariënbaum, waar ooit een dochterstichting van Koudewater
tot stand kwam. De birgittijnse sporen zijn er nog duidelijk
voelbaar.
Het
spreekt voor zich dat ook deze reis op deskundige wijze begeleid
wordt.
In
het najaar volgt, bij voldoende belangstelling, waarschijnlijk nog
een derde reis. Deze duurt twee dagen en voert naar Münster en
omgeving. In Münster, de stad van de Vrede uit 1648, staat
natuurlijk de Dom met zijn schatkamer centraal, maar op de eerste dag
voert de reis in eerste instantie naar de Stiftskirche St.Bonifatius
te Freckenhorst. In dit kleine plaatsje, iets ten oosten van Münster
bevindt zich een van de gaafste Salisch/Ottoonse ensembles van
Duitsland. Dit monasterium quod dicitur Frikkenhurst, dus dit
klooster, wordt reeds in 860 in de annalen van Xanten genoemd maar de
stichting voert nog verder terug in de tijd en wel, om precies te
zijn, naar 854.
Bij
het kloostercomplex behoort ook een Stiftskammer, de voormalige
Petruskapel, een eenvoudig romaans zaalkerkje. Hier bevindt zich de
schatkamer, die recent geheel nieuw is ingericht. Naast de imposante
'hongerdoek', die een hele wand beslaat, treft U hier ook het Emma-
evangelie uit de tiende eeuw aan alsmede de majestueuze reliekhouder
van de heilige Bonifatius.
Er
wordt na gestreefd te logeren in het Liudgerhaus, het
vormingsinstituut van het Bisdom Münster. Op de terugreis wordt vlak
voor de grens gestopt in Kalkar voor een bezoek aan de St.
Nicolaikirche waarvan recent eveneens de schatkamer opnieuw is
ingericht. Na een diner in de Gildekamer, met zijn middeleeuwse
fresco's gaat het vervolgens huiswaarts.
Voor
alle excursies geldt dat deze tegen een zo laag mogelijk tarief
worden geoffreerd zonder dat daarbij evenwel concessies worden gedaan
aan de kwaliteit. Alle excursies worden begeleid door de
conservator-directeur van het museum, die daarbij ter plekke
vaak ondersteund wordt door terzake deskundigen, niet zelden
collegae.
Data
en prijzen alsmede de wijze van inschrijving worden zo spoedig
mogelijk bekend gemaakt. U kunt hierover natuurlijk ook altijd
kontact op nemen met de administratie van de Vrienden, in de persoon
van de heer Theo Janssen.
Aankoop van een Bosboom en restauratie van een Maria
Met
een zekere regelmaat kan het museum belangrijke aankopen doen die een
verdieping, een kwaliteitsslag betekenen voor de collectie. Daarbij
is de hulp van de Vrienden van onschatbare waarde. Tot een dergelijke
aankoop behoorde in 2006 de verwerving van een klein olieverf
op
doek van Joannes Bosboom (MRK3978), dat nauwelijks 32 bij 41
cm. meet en dat kort na 1881 ontstaan moet zijn. Bosboom beschouwde
dit schilderijtje als het best geslaagde werk binnen zijn serie met
als onderwerp 'de orgelspelende monnik'. In een eerdere nieuwsbrief
hebben wij hierover reeds bericht..
Dit
onderwerp, de orgelspelende monnik, vond Bosboom omstreeks 1850 toen
hij noordoost Noord-Brabant bezocht en daar zeer onder de indruk kwam
van het kloosterleven. Het was vooral de sfeer, die hem boeide en die
hij wilde vangen binnen zijn weergave van het gekozen onderwerp.
Daarbij zocht hij naar impressie boven figuratie.
D
it
proces, het weergeven van de door hem gewilde sfeertekening, heeft
hem veel hoofdbrekens gekost. Zoveel zelfs dat zijn vrouw in 1871
toen de schilder wéér met het thema bezig was, en Bosboom in een
depressie belandde : Ik houd voor zeker, dat hij beter zal zijn als
die leelijke nonnen en monniken maar weer uit ons huis zijn".
Maar zo gemakkelijk gaf Bosboom het niet op. Tot in de jaren '80 van
de negentiende eeuw bleef hij bezig met het herschilderen
en overschilderen van vroegere schilderijen, met dit
onderwerp.
Met als ervaren hoogtepunt het eerder verworven schilderijtje. Eind
2008 kon het museum de hand leggen op een andere variant op dit
thema, met een meer monumentaal karakter en vanuit een ander
perspectief geschilderd.
Voor
het museum is de verwerving van dit werk niet alleen van belang
vanwege de topgrafische iconografie ; een orgelspelende monnik uit
het klooster van Boxmeer, met elementen van het klooster van Megen.
Van even groot belang is de aanvulling die de komst van dit
schilderij betekent op een reeds eerder door het museum verworven
paneel van de schilder, voorstellende twee zingende nonnen. Dit werk
dateert uit 1850, maar is in 1871 door de schilder gedurende zijn
zoektocht naar het vangen van de sfeer in kleurschakering en
compositie, overgeschilderd. Het nu verworven schilderij is een van
de twee nu bekende pedanten, tegenhangers van het schilderij met de
twee zingende nonnen. Alle drie hebben zij dezelfde maatvoering. Door
de aankoop van dit schilderij kunnen monniken en nonnen weer als een
soort tweeluik naast elkaar geëxposeerd worden en kan de werkwijze,
de ontwikkeling van de kunstenaar meer inzichtelijk gemaakt worden.
Vervloekte mevrouw Bosboom-Toussaint in 1871 deze werken en hield zij
hen verantwoordelijk voor de neerslachtigheid van haar man, voor het
museum betekenen zij een waardevol ensemble met een hoge documentaire
en iconologische waarde.
Restauratie
|
|
 |
| Voor de restauratie | Na de restauratie |
Eind
2006 schonk de heer W. Sleddens OSA uit Nijmegen een prachtig, maar
beschadigd beeld aan het MRK. Bij de eerste oogopslag werd dit beeld
(MRK 4383), voorstellende Maria met Kind, herkend als een renaissance
beeld uit het Mechelen van omstreeks 1540. Deze periode was
maar
mondjesmaat binnen de collectie vertegenwoordigd. De schenking werd
derhalve, temeer daar de kwaliteit evident was, met vreugde aanvaard.
Evenwel een conservering was noodzakelijk. Ergens in het verleden had
men het sculptuur op een nogal brute wijze geloogd waardoor de
structuur van het hout, zeker aan het oppervlak, erg kwetsbaar was
geworden. Bovendien was het beeld ernstig vervuild. Mevrouw Aleth
Lorne, restaurator van beelden, werd gevraagd een conserverings - en
restauratievoorstel te doen. Na offerte werd de opdracht gegund en
kon mevrouw Lorne haar werkzaamheden aanvangen. Nog tijdens
het proces van schoonmaak werden aan de achterzijde twee
keuren
gevonden; in de nek van het lindehouten beeld was het keurmerk van
Mechelen, de drie horizontale balkjes, én het meesterteken geslagen,
een vijfpuntige ster.
Deze
meester is nog anoniem en wordt naar zijn keur de 'Meester van de
vijfpuntige ster' genoemd. Zijn werk vormt een belangrijke schakel
tussen de bekende productie van gotische 'popkes' uit Mechelen van
rond 1500 en een serie meer monumentale werken in renaissance
stijl uit dezelfde stad van enkele decennia later.
Beelden
van dit formaat en met een Maria -voorstelling waren vaak fel
gepolychromeerd en groeiden niet zelden uit tot belangrijke beelden
van devotie. Al snel werden zij naar Spaans gebruik aangekleed
waarbij het niet ongebruikelijk was dat onderhavige beelden werden
'bijgesneden'. Dit lot heeft ook het nu, geconserveerde c.q.
gerestaureerde beeld ondergaan. Daarvan is vooral het Christuskindje
het slachtoffer geworden. Ondanks deze kleine verminkingen is het
beeld prachtig uit het proces tevoorschijn gekomen. Het hout heeft
zijn warmte terug, de bovenlagen zijn hersteld en verstevigd en
storende hiaten opgevuld. Kortom een prachtige aanwinst, die met
financiële steun van de Vrienden en van de provincie Noord-Brabant
behouden kon blijven.
Expositie.
Vanaf zaterdag 20 december is in het museum de expositie Iconen in de Abdij te zien. U bent natuurlijk van harte, als vriend gratis, welkom. De gelijknamige catalogus is nu met korting verkrijgbaar. Centraal staat de Moeder Gods icoon. Mogelijk kunt U een bezoek aan deze tentoonstelling combineren met visite aan kasteel Heeswijk waar momenteel eveneens een kleine expositie iconen is ingericht. De tentoonstelling in Uden loopt tot 1 maart 2009. Veel kijkplezier.
|
OPENINGSTIJDEN MUSEUM Geopend: Dinsdag t/m vrijdag 10.00 - 17.00 uur Zaterdag, zondag en feestdagen 13.00 - 17.00 uur. Gesloten: Maandag, eerste kerst-, paas-, pinksterdag, nieuwjaarsdag, tijdens carnaval (van zaterdag t/m dinsdag) en Goede Vrijdag na 13.00 uur. Bezoek ook een website van het museum. Deze bevat nog meer informatie over de collectie. |