Een drieluik uit Den Bosch

Franciscus was nauwelijks twee jaar dood of zijn volgelingen, de franciscanen vestigden zich al in Den Bosch. In 1228 waren zij ‘de eerste gheweest, die in de stad een Clooster getimmert hebben.. ende oock een kerck gebouwt. Zij waren er dus vroeg bij, deze bedelmonniken in hun bruine habijten. Hun kloosterkapel deed ook dienst als een soort parochiekerk en had dus een dubbele functie. De omvang van deze kerk is nog gedeeltelijk af te lezen in het plaveisel van de minderbroedersstraat te ’s-Hertogenbosch. Het kloostercomplex is namelijk in zijn geheel verdwenen. Na de Val van ’s-Hertogenbosch in 1629 moesten ook de franciscanen de stad verlaten en werden hun gebouwen in beslag genomen. Zij weken uit naar Megen waar zij het nu nog bestaande klooster bouwden. Veel van hun huisraad namen zij toen mee. Hieronder ook dit drieluik. Het is op hout, paneel geschilderd en wel rond 1525 te Antwerpen. In deze stad aan de Schelde waren toen talrijke schilders actief die zich specialiseerden in dergelijke schilderijen. Het zijn vaak drukke, bonte schilderijen. De compositie is niet zelden wat gezocht, wat buitenissig. Deze vooral in Antwerpen werkzame schilders worden dan ook wel extravaganti genoemd. Bij hen was vooral de verbeelding van de aanbidding van de drie koningen met hun exotisch uiterlijk en mysterieuze afkomst binnen een rijk decor erg populair. Met het schilderen van deze specifieke voorstelling werd de schilder Pieter Coecke van Aelst beroemd en rijk. Zij werk raakte over heel Europa verspreid.

Deze aanbidding is kenmerkend voor zijn werkwijze. De rijk gesmukte koningen aanbidden het Kind binnen een verzonnen, gecomponeerd decor. Zij staan, gedeeltelijk, tussen ruïnes opgesteld. Het lijken wel restanten van oude Romeinse tempels. Op de achtergrond is een berglandschap te zien, maar ook een middeleeuws kasteel. Hier wordt tevens de kindermoord te Bethlehem aangetipt; soldaten hakken genadeloos in op een bundeltje. Het is een druk schilderij, de kijker krijgt waar voor zijn geld en de maker ervan geeft blijk het genre te beheersen en zijn klassieken te kennen.