Centraler in het dorp en geflankeerd door het oude gemeentehuisje ligt de middeleeuwse voorganger van de Sint-Nicolaaskerk. Het is het Nederlands Hervormde kerkje. Een homogeen en intiem middeleeuws kerkje in de stijl van de Kempense gotiek. Het oude tonggewelf wordt gedragen door ribben die eindigen in consoles die aan de onderkant voorzien zijn van koppen. Zij zijn nogal boertig gestoken. Dit in tegenstelling tot de prachtig en fijn gedreven zilveren kopjes op de nodus van een kostbare ciborie ooit gebruikt in dit middeleeuwse kerkje. Lucas van de Water, ooit pastoor te Helvoirt, heeft hem hoogstwaarschijnlijk omstreeks 1512 van zij ouders cadeau gekregen. In dat jaar hebben zij hem in ’s-Hertogenbosch laten vervaardigen. Dat weten wij allemaal omdat een en ander in sierlijke, gotische letters compleet met familiewapens staat vermeld op de voet van deze ciborie. Een ciborie is een vaak wat groter uitgevallen kelk met een deksel waarin de hosties bewaard werden.

Het was destijds een zeer kostbaar geschenk. Maar Lucas van de Water, was dan ook geen kleine jongen. Hij stamde af van een adellijk Brabants geslacht en was regulier kanunnik van de Sint-Geertrui-Abdij te Leuven. En die abdij mocht destijds de pastoors van Helvoirt benoemen.